Feminae Liberae: Goedele Liekens over Seksueel Geweld

Wanneer nemen we seksueel geweld eindelijk ernstig?

Al twee dagen brandt het beeld van Julie op mijn netvlies. En moet ik aan mijn eigen dochters denken die de leeftijd van Julie hebben.

Ik lees vanalles over wie welke fout heeft gemaakt. Dat debat moét natuurlijk gevoerd worden. Hopelijk neemt men daarbij een voorbeeld aan de doorlichting van de Nederlandse justitie na de moord op Anne Faber in 2017. Ook Anne werd tijdens het fietsen vermoord door een veroordeelde seksuele veelpleger. De conclusies voor de Nederlandse justitie waren vernietigend: de ene inschattingsfout na de andere, te weinig aandacht voor de veiligheid van de samenleving.

Maar dat is niet het enige wat moet gebeuren.
Als seksuologe en psychologe wil ik vooral een andere vraag op tafel leggen: wanneer gaan we als samenleving de pandemie van seksueel geweld ernstig nemen? En vooral: wanneer gaan we inzetten op snelle detectie en preventie?
Opnieuw kunnen we van Nederland leren. Twintig jaar geleden al had men daar door dat je bij seksuele delinquenten onmiddellijk moet ingrijpen. Vroege vergrijpen hebben een belangrijke signaalfunctie. Als je niet onmiddellijk ingrijpt wanneer het misloopt, riskeer je een escalatie met veel ernstigere feiten. Terwijl ik met de Nederlandse Rutgers Stichting verplichte therapietrajecten voor seksuele delinquenten uitwerkte, haalde men in ons land de schouders op. “Boys will be boys” en nog meer van dat soort onzin, hoorde ik.

Ik mag echt hopen dat de geesten intussen gerijpt zijn.
Men kan seksueel geweld niet blijven onder de mat vegen. In ons land worden elke dag opnieuw vrouwen verkracht, afgeranseld, gepest, bedreigd, vernederd en geïntimideerd. Elke dag doen acht vrouwen aangifte van verkrachting. In slechts 4 procent (!) van die verkrachtingen, leidt de aangifte tot een veroordeling. België werd voor dit schandalig lage cijfer door de Verenigde Naties op de vingers getikt.

We zijn één van de enige Europese landen die geen wet heeft die huiselijk geweld strafbaar stelt. Nochtans komen er in ons land 40.000 klachten over huiselijk geweld binnen bij de politie. Dat zijn er 110 per dag. Twee op de drie klachten worden geseponeerd, wat betekent dat het Openbaar Ministerie beslist om niemand te vervolgen. Die 40.000 klachten leiden maar in 40 gevallen tot een tijdelijk huis- en contactverbod voor de dader. De aanpak van huiselijk geweld is dus blijkbaar maar een probleem van een paar nullen na de komma. Quod non.

En à propos, kunnen we ook stoppen met vrouwen de schuld te geven wanneer ze verkracht worden? Mijn bloed ging aan het koken toen ik las dat Julie ‘op het verkeerde moment op de verkeerde plaats was’. Als er één iemand op dat ogenblik ergens anders hoorde te zijn was het de moordenaar. In de cel, voor vele jaren, want tot twee keer toe veroordeeld voor verkrachting. Met het noodlot of met brute pech heeft dit niets te maken. Dat zelfs maar suggereren, is het zoveelste voorbeeld van victim blaming, waarbij meisjes en vrouwen de schuld krijgen omdat sommige mannen hun poten niet kunnen thuishouden.

dit opiniestuk is van Goedele Liekens

Laten we even stilstaan bij zij die het nog steeds verdomd moeilijk hebben in Europa: niet-begeleide minderjarigen op de vlucht

Hilde Vautmans
Vrouwen met een mening, vrouwen met expertise ter zake, vrouwen die nu eens echt iets kwijt willen. De Liberale Vrouwen geven vrijgevochten vrouwen een forum  via onze nieuwe blog “feminae liberae”. Naar aanleiding van de Dag van Europa kroop Hilde Vautmans, Europees parlementslid voor Open Vld, mama van twee en paardenliefhebber met een hart voor koken, voor ons in haar pen. Over niet-begeleide minderjarigen op de vlucht. Waar zijn ze? 

Vandaag is het Dag van Europa. 68 jaar geleden, op 9 mei 1950, legde de Franse minister Robert Schuman een voor Europa heel belangrijke verklaring af: het eerste initiatief van samenwerking in naoorlogs Europa. Het startschot van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, die in 1952 effectief tot stand kwam. Wat startte als een gemeenschap om een Duits-Franse oorlog onmogelijk te maken, groeide later uit tot de Europese Unie die we vandaag de dag kennen. Een Unie van economische en politieke samenwerking, maar ook één van waarden en normen.

9 mei is daarom een dag om te vieren, maar ook een dag om stil te staan bij wat nog beter kan. Wij, vrouwen, mannen en kinderen mogen het dan wel beter hebben dan toen, anderen hebben het nog steeds verdomd moeilijk. Zo ook kinderen die na een vreselijke tocht vanuit hun thuisland in Europa aankomen, op zoek naar een beter leven.

Hoe kan dit in Europa gebeuren, vroeg ik me af? Waar zijn al die kinderen? Wat is er met hen gebeurd? Niemand die het wist.

In 2016 bracht Europol aan het licht dat 10.000 niet-begeleide minderjarige vluchtelingen vermist waren. Een cijfer dat als een schokgolf door Europa ging. Het moment dat ook voor mij een echte ‘eyeopener’ was en blijft. Hoe kan dit in Europa gebeuren, vroeg ik me af? Waar zijn al die kinderen? Wat is er met hen gebeurd? Niemand die het wist. Dus besloot ik om van hun lot mijn prioriteit te maken. Zo ging ik eerst te rade bij Brian Donald, Stafchef van Europol. Hij vertelde me dat de kinderen in het beste geval naar een ander land zijn gegaan en daar bij familie verbleven. Maar daar voegde hij aan toe dat anderen gebruikt werden voor kinderarbeid of prostitutie, of gewoonweg gedood voor hun organen. En eigenlijk wisten ze gewoon niet waar en bij wie die kinderen waren en wat ze deden. Toen ik hem vroeg wat ik zelf kon doen, zei hij: ‘create awareness’, creëer bewustzijn! Daarom ging ik zelf op zoek naar verhalen, antwoorden en waar mogelijk oplossingen.

Ik bezocht Belgische asielcentra en sprak met voogden. Ik ging naar de vluchtelingenkampen in Duinkerke en Calais waar ik verschillende kinderen ontmoette en zag hoe ze rondliepen in erbarmelijke omstandigheden. Ik sprak ook met Heidi De Pauw (Child Focus), Catherine De Bolle (Europol) en Vĕra Jourová (Europese Commissie). Vanuit hun eigen ervaring legden ze mij hun visie uit, de uitdagingen, problemen en mogelijke oplossingen die zij zien. Ik maakte er een boek over: “Waar zijn ze?”.  Want hun lot laat mij niet los.

Hun lot laat mij niet los.

Ook in België verdwijnen niet-begeleide minderjarige vluchtelingen en de laatste cijfers zijn niet van de minste. Child Focus kreeg, in 2017, 124 nieuwe meldingen en de Dienst Voogdij heeft het over 618 verdwijningen. Bovendien zijn deze cijfers maar het topje van de ijsberg. Veel verdwijningen worden niet of laat gemeld en we weten zelf niet goed hoeveel minderjarige vluchtelingen er precies in Europa aankomen, laat staan verdwijnen.

Om ervoor te zorgen dat deze kinderen niet vermist raken, hebben we nog heel wat werk voor de boeg. Zo moeten we beginnen met deze kinderen zo snel mogelijk op een kindvriendelijk manier te registreren, met vingerafdrukken en foto’s, maar ook te informeren, liefst op kindermaat. Bovendien moet er voor elk kind menswaardige opvang voorzien zijn en een voogd worden aangeduid. De asiel -en gezinsherenigingen moeten sneller. Dublin moet hervormd worden om de druk bij de landen aan de grens weg te halen. En, heel belangrijk, de netwerken van mensensmokkel en -handel moeten keihard aangepakt worden.

Samen, zowel op lokaal, nationaal als Europees vlak moeten we ervoor zorgen dat deze maatregelen daadwerkelijk genomen worden. De dag van Europa is een dag om te vieren maar ook een dag om stil te staan bij het lot van de 10 000 niet-begeleide minderjarigen op de vlucht. Want hoewel er stilaan meer bewustzijn is, hebben we in Europa nog geen bergen verzet.

De dag van Europa is een dag om te vieren maar ook een dag om stil te staan bij het lot van de 10 000 niet-begeleide minderjarigen op de vlucht. Want hoewel er stilaan meer bewustzijn is, hebben we in Europa nog geen bergen verzet.

Graag meer lezen? Mail jouw adres naar hilde@vautmans.eu en ontvang een gratis exemplaar.

 

Meisjes én jongens vaccineren tegen HPV – Freya Saeys

Freya Saeys

Vrouwen met een mening, vrouwen met expertise ter zake, vrouwen die nu eens echt iets kwijt willen. De Liberale Vrouwen geven vrijgevochten vrouwen een forum  via onze nieuwe blog “feminae liberae”. Naar aanleiding van Wereldgezondheidsdag kroop Freya Saeys, politica voor Open Vld, mama en huisdokter, voor ons in haar pen. 

HPV, of voluit het Humaan Papillomavirus, veroorzaakt jaarlijks bij zo’n 700 vrouwen baarmoederhalskanker. Daarom worden meisjes rond hun dertiende via het CLB gevaccineerd tegen het virus. Wetenschappelijk onderzoek toont echter aan dat HPV ook bij jongens kanker kan veroorzaken, bijvoorbeeld keelkanker. Om die reden – en een heleboel andere – vaccineren we voortaan best ook onze jongens tegen HPV.

Voor de duidelijkheid eerst even enkele feiten op een rijtje. HPV is een virus dat meer dan honderd varianten of ‘types’ kent. Enkele van die types kunnen kanker veroorzaken. Bij vrouwen is dat voornamelijk baarmoederhalskanker. Maar HPV treft dus ook mannen: 25% van de HPV-kankers komt voor bij mannen, meestal in de vorm van keel-, anus- of peniskanker. Andere types van het virus kunnen dan weer genitale wratten veroorzaken en treffen zowel mannen als vrouwen.

Ook als HPV geen symptomen geeft, blijft het seksueel overdraagbaar en kan je dus – ongewild en ongeweten – een bedpartner besmetten.

HPV wordt hoofdzakelijk via seksueel contact verspreid. Zo’n 80 procent van de seksueel actieve bevolking wordt in de loop van hun leven geconfronteerd met een HPV-besmetting. De meeste HPV-besmettingen geven geen symptomen en verdwijnen vanzelf weer, maar bij 10% veroorzaakt het virus dus genitale wratten, of in ergere gevallen, kanker. Ook als HPV geen symptomen geeft, blijft het seksueel overdraagbaar en kan je dus – ongewild en ongeweten – een bedpartner besmetten.

Maar er is goed nieuws. Het vaccinatieprogramma voor meisjes is een bijzonder groot succes. Zo’n 90% van de meisjes wordt gevaccineerd via het CLB, hoewel vaccinatie niet verplicht is. Ook hopen we dat binnenkort een nieuwe vaccin, dat recent op de markt kwam, zal worden gebruikt. Dat vaccin beschermt tegen nog meer HPV-types – waaronder ook genitale wratten. Op die manier wordt het overgrote deel van de meisjes dus beschermd tegen de meest risicovolle HPV-types. Jongens zijn dat momenteel niet – en dat is om meer dan één reden een probleem.

Ook jongens verdienen dus beschermd te worden tegen HPV-infecties, liefst op grote schaal via de schoolvaccinatieprogramma’s.

De eerste reden is louter medisch. Zoals al gezegd, treft 25% van de HPV-gerelateerde kankers mannen. Bovendien komen genitale wratten even vaak bij mannen als vrouwen voor. Ook jongens verdienen dus beschermd te worden tegen HPV-infecties, liefst op grote schaal via de schoolvaccinatieprogramma’s. Dat zei ook de Hoge Gezondheidsraad al in hun advies van september 2017.

Een bijkomende reden om ook jongens te vaccineren is om het risico op verspreiding verder in te dammen.  Zo kunnen jongens het virus nog altijd oplopen én verspreiden, zeker in het geval van homoseksuele contacten. Géén van beide partners is dan namelijk gevaccineerd, wat het risico op besmetting uiteraard groter maakt.

Mogelijk ontstaat dan de perceptie dat het enkel meisjes zijn die het virus verspreiden en oplopen, en dit door promiscue gedrag – of dat een vaccinatie promiscue gedrag juist zou aanmoedigen.

En dan is er nog een belangrijk issue rond perceptie. Doordat meer en meer mensen zich ervan bewust worden dat HPV seksueel overdraagbaar is, ontwikkelt zich stilaan een taboe rond het virus. En dat terwijl 80% van de seksueel actieve bevolking op een bepaald moment een HPV-infectie oploopt. Net omdat HPV in de taboesfeer dreigt te geraken, is het gevaarlijk om énkel meisjes te vaccineren. Mogelijk ontstaat dan de perceptie dat het enkel meisjes zijn die het virus verspreiden en oplopen, en dit door promiscue gedrag – of dat een vaccinatie promiscue gedrag juist zou aanmoedigen. Die perceptie mag dan wel manifest onjuist zijn, éénmaal genesteld in de overtuiging, valt ze moeilijk ongedaan te maken. Ook daarom is het noodzakelijk dat we meisjes én jongens vaccineren. Niet enkel omwille van medische redenen, maar ook omdat we absoluut moeten voorkomen dat meisjes onterecht ‘de schuld’ krijgen van een opgelopen of doorgegeven HPV-infectie.